Công dụng chữa bệnh của Duyên Giới Thảo

Mạch môn đông còn có tên là : Mạch môn , Mạch đông , Duyên giới thảo . Tên khoa học: Ophiopogon japonicus ( Thunb) Ker – Gawb thuộc họ Mạch môn (Haemodoraceae) Trước kia gọi là họ Hành tỏi(Liliaceae).

*  Đặc Điểm

Mạch môn là một loại cỏ sống lâu năm , thân rễ ngắn , lá hình dải hẹp , mọc túm ở gốc , bẹ lá ôm thân dài 15-40 cm , rộng 0,3 – 0,5 cm – Rễ chùm , củ phát triển ở đoạn giữa rễ , củ già màu hồng , củ non màu trắng . Hoa có tràng màu xanh nhạt . Quả mọng màu tím đen , đường kính 0,5 – 0,6 cm có 1 đến 2 hạt

Mạch môn mọc hoang ở miền núi , được trồng làm cảnh , làm thuốc ở khắp nơi trong nước ta – Trung Quốc cũng trồng nhiều . Dược điển Việt Nam và Trung Quốc đều ghi là vị Mạch Môn

* Bộ Phận Dùng

Đoạn rễ phình lên gọi là củ Mạch môn ( Radix ophiopogoni ) Thu hoạch sau khi trồng 2-3 năm lấy củ già có màu hồng ( bỏ củ non và đoạn rẽ ) rửa  sạch và phơi sấy khô . Khi dùng bỏ lõi .

Bảo quản: Chống mốc

* Kỹ Thuật trồng Mạch môn

Có thể trồng quanh năm . Để tiện nguồn giống , nên trồng vào lúc thu hoạch củ . Sau khi thu hoạch củ , tách từng gốc riêng rẽ, cắt bớt rễ, lá để làm giống . Cây nọ cách cây kia là 20 cm . Mạch môn là cây ưa ẩm, ưa ánh sáng nhưng cũng chịu hạn , chịu bóng, có thể phát triển trên mọi loại đất, trừ nơi úng ngập .

* Có những cách trồng như sau.

– Trồng làm cảnh : Bao quanh bồn hoa , tạo hình tròn , vuông sao 5 cánh …hay bao quanh hàng rào dọc lối đi … kết hợp thu dược liệu

– Trồng cây bảo vệ đất , chống sói mòn ; ở vùng trung du trồng theo đường đồng mức ( Kiểu luống khoai lang ) từ lưng chừng đồi xuống chân đồi , cách 3-4 mét lại trồng một vòng Mạch môn . Mạch môn phát triển rất nhanh , bảo vệ đất , chống sói mòn và giữ ẩm cho đất đồi rất tốt . Năng suất củ Mạch môn khá cao .

– Trồng sản xuất ; Trồng kiểu luống khoai lang thấp (Cao khoảng 20 cm) mỗi năm bón phân và vun gốc một lần (Vào tháng 9 dương lịch)

*  Công năng – Tính vị

Mạch môn vị ngọt hơi đắng , tính hàn vào các kinh phế, tâm vị , – Có tác dụng ; dưỡng âm, nhuận phế, thanh tâm ích vị , sinh tân dịch , trừ đờm .

* Tác dụng dược lý : theo kết quả nghiên cứu của Đỗ Trung Đàm và cộng sự ( Viện Dược liệu ), Mạch môn có tác dụng như :

– Ức chế ho rõ rệt ; với súc vật thí nghiệm bằng cách gây ho (bằng axit axetic , xitric , amoniac)

– Lợi đờm rõ rệt : Trên mô hình nghiên cứu có sự tăng tiết dịch khí phế quản thỏ

– Chống viêm cấp tính và mãn tính , giảm triệu chứng sưng, nóng, đỏ, đau ở đường hô hấp trên .

– Kháng sinh ; Tác dụng khá với Diplococcus pneumonial , yếu với staphylococcus aureus

* Một số bài thuốc

SINH MẠCH TÁN ; Có tác dụng chữa choáng do các nguyên nhân khác nhau. Các bệnh về tim như: rối loạn nhịp tim, mạch vành, đau thắt ngực:

Mạch môn      9-15g .

Nhân sâm       6-9 g ,

Ngũ vị tử         6-9 g.

Thuốc uống: Dạng chè thuốc, thuốc sắc.  Thuôc tiêm: tiêm bắp, truyền tĩnh mạch.

CHỮA MAI HẠCH KHÍ. (Loạn cảm họng, luôn phải khạc như có hạt mơ )

Mạch môn     12g .

Sa sâm     12g .

Sinh địa     12g .

Thạch hộc     12g .

Đan sâm     8g .

Ngưu tất     8g .

Hậu phác     8g .

Qua lâu nhân     8g .

Sắc nước 3 lần . Cô lại còn 300ml . Chia làm 4 lần uống .

Cách dùng , Ngậm thuốc rồi nuốt từ từ .

GIẢM HO MÁT PHỔI. Chữa các chứng ho khan, hỗ trợ điều trị lao phổi .

Mạch môn bỏ lõi sao khô 15g . thái mỏng .

Cam thảo đất    15g

Vỏ quýt 3 năm cạo hết lớp trắng thái nhỏ , sao khô 10g

Củ rẻ quạt chế ( ngâm nước Vo gạo ; 3 lần )  5g .

Sắc 3 lần với 500ml . Cô nước sắc lấy 100ml . Thêm đường đủ ngọt . Chia làm 3 lần uống trong ngày .

CHỮA HO TRẺ EM

Mạch môn bỏ lõi sao khô     10g .

Cát cánh     10g ,

Sa sâm     10g ,

Sắc 3 lần với 500ml . Cô lại còn 100ml . Thêm đường đủ ngọt chia làm 4 lần uống trong 24 giờ . Trẻ dưới 6 tuổi uống 1/2 liều trên .

* Tránh nhầm lẫn : Dễ nhầm với Tóc tiên . Tóc tiên lá dải nhỏ và mềm hơn.

Theo – Caythuocquy.info.vn